Annagatha

लेखक परिचय

डॉ. मृणाल देवदत्त पेडणेकर यांनी सूक्ष्मजीवशास्त्रातील पदवी घेऊन स्नातकोत्तर पदवीसाठी भाभा अणुसंशोधन केंद्रात प्रवेश घेतला. एरंडाच्या झाडावरील किटकांसाठी विषाणूजन्य कीटकनाशक बनवून त्यांनी स्नातकोत्तर पदवी संपादन करून भाभा अणुसंशोधन केंद्रातील आपल्या संशोधनकार्याचा श्रीगणेशा केला. एकपेशीय जीव तसेच सस्तन प्राण्यांच्या पेशीवर होणाऱ्या कीटकनाशकांच्या परिणामांचा अभ्यास करता करता रोगप्रतिकारशक्ती वाढविणाऱ्या आयुर्वेदिक औषधांचे परिणामसुद्धा त्यांनी अभ्यासले. आपल्या ३५ वर्षाच्या संशोधकीय कारकिर्दीतील निम्म्यापेक्षा अधिक काळ त्यांनी वेगवेगळ्या अन्न धान्यातील कीटकांवर गॅमा किरणांचा परिणाम समजून घेण्यात व्यतीत केला. गॅमा किरणांचा उपयोग केलेले घटक वापरून विविध अन्नपदार्थ त्यांनी बनवले व त्या अन्नपदार्थांच्या पोषण मूल्यात काही हानिकारक बदल होत नाहीत ना, ते पडताळून पाहिले. या संशोधनावर आधारित शोधनिबंध शास्त्रीय शोधमासिकांमध्ये प्रकाशित झाले आहेत. या काळात त्यांनी अनेक स्नातकोत्तर विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. तसेच होमी भाभा राष्ट्रीय संस्था (HBNI) मध्ये सहप्राध्यापकाची भूमिका निभावली. २००९ मध्ये स्वेच्छानिवृत्तीनंतर डॉ. पेडणेकर भावी पिढीच्या शिक्षणात व त्या पिढीला विज्ञानाची गोडी लागावी या प्रयत्नात सहभागी झाल्या. सर्वसामान्यापर्यंत विज्ञान पोहोचविण्यासाठी या काळात त्यांनी मराठी विज्ञान परिषदेच्या पत्रिकेसाठी विविध विषयांवर लेखनही केले.

Dr. Mrunal Devdatt Pednekar completed a degree in microbiology and then joined the Bhabha Atomic Research Centre (BARC) for her postgraduate studies. During this time, she developed a viral-based bioinsecticide to control pests on the castor plant, earning her postgraduate degree and marking the beginning of her research career at BARC. While studying the effects of insecticides on unicellular organisms and mammalian cells, she also investigated the impact of immunity-boosting Ayurvedic medicines.

Over her 35-year research career, more than half of her work focused on understanding the effects of gamma radiation on pests found in various food grains. She used gamma-irradiated components to create different food products and verified that these  processes did not adversely affect their nutritional value. Her research-based theses were published in scientific journals, and during this time, she also  guided numerous postgraduate students. She served as an associate professor at the Homi Bhabha National Institute (HBNI).

After voluntarily retiring in 2009, Dr. Pednekar dedicated herself to education for the next generation, aiming to inspire a love for science. She also contributed to science outreach for the general public by writing articles on various scientific topics for the Marathi Science Parishad magazine.